Winter in Leufeld! Feuilleton: Het verhaal gaat verder

                                                                                                                                                WINTER IN LEUFELD                                                                                     09-06-2026
Proloog

Hannah loopt vanuit haar kamer bij de hotelschool naar haar auto. Vandaag rijdt ze  heel vroeg terug naar Leufeld. Morgen hebben Anton en zij, en de vriendengroep weer afgesproken een stevige bergwandeling te maken. Daar genieten ze altijd zo ontzettend van, oh, na al die ellende die haar moeder ooit veroorzaakt heeft. Of, nee eigenlijk haar opa. Immers, na de verkrachting van zijn dochter, is haar zus, de hatelijke Klara geboren. Die Cato tot zelfmoord heeft gepest.
Terwijl ze de auto start, dwingt ze zichzelf deze gedachtes los te laten.  Een uurtje later rijdt ze de grens over, Oostenrijk in.
Plotseling, vlakbij huis, ziet ze de man rennen waarmee haar haar neef, Noah, ooit een relatie heeft gehad, toen hij nog in München bij zijn moeder woonde. De zus van haar oma.
Oh, schiet het door haar hoofd. Ook zijn moeder was ooit verkracht door haar opa. Dus ook zijn vader, net als hij de vader van haar moeder was.
Als ze de auto de oprit oprijdt, draait de vent zich om en kijkt haar aan. Ze weet dat hij haar nog wel zal kennen. 
Ze stapt uit en wil naar binnen lopen.  Opeens voelt ze een hand over haar mond gelegd worden. En een arm om haar heen geslagen.
‘Waar is mijn vriend?’ fluistert de vent in haar oor. Ze schiet in paniek. Immers, Noah heeft allang een andere vriend. De broer van Wendy.
Dan wordt er geschreeuwd. ‘Laat mijn dochter los.’
De vent, die haar vasthoudt, duwt haar tegen de auto en rent keihard weg.
Matthias die net de straat doorloopt, vangt Hannah op.
Ze kijkt hem aan met tranen stromend over haar wangen.
Matthias slaat een arm om haar schouders terwijl haar knieën dreigden weg te zakken.
‘Hannah, kijk me aan,’ zei hij rustig. ‘Ben je gewond, schatje?’
Ze schudt haar hoofd, maar de tranen blijven komen. Haar ademhaling gaat schokkerig en snel.
‘Ik... ik dacht...’ Haar stem breekt. ‘Hij greep me zomaar vast.’
Achter hen komt Henri aanrennen. Zijn gezicht is bleek van schrik en woede tegelijk.
‘Wat gebeurde daar nou, wat deed die vent?’ vraagt hij.
Matthias knikte. ‘Hij rende richting het bospad.’
Henri kijkt de straat af, alsof hij de man alsnog wilde achtervolgen.  

                                                                                                                  Wijnreis bedenken in het Boshuis

 De sfeer is als altijd opperbest. Karin geniet met volle teugen. Zo meteen is ze weer alleen, maar dat kan ze goed aan. Ze is nooit bang, ook al woont ze alleen aan de rand van het bos. Ze weet zeker dat Paco helemaal los zal gaan als iemand ongewenst probeert binnen te komen. Hij bewaakt haar leven, liggend onder aan de trap naar de slaapkamers. 
Het is fijn om haar wijnmaatjes hier te hebben, het is heerlijk als haar kinderen bij haar komen, maar ze is al zo lang alleen geweest, dat ze gewend is geraakt aan het geluid van de stilte in het bos. Sterker nog, ze is er enorm op gesteld. Ja, er is genoeg ellende in haar wijngaard gebeurd.
Maar dat is nu verleden tijd. Gelukkig is Bert er nu wel heel vaak. Haar fijne latrelatie.
Ze hebben deze avond stevige plannen gemaakt. Morgen zal zij hun volgende wijnreis, dit keer naar Californië verder uitwerken en rondsturen.
Ze hebben allemaal ontzettend veel zin in het Amerikaanse avontuur. Vliegen naar Los Angeles en dan met een auto naar de bijzondere wijngaarden van Californië. Het wordt de zoveelste gezamenlijke wijnreis die ze op touw gaan zetten. Maar Europa uit op wijnreis hebben ze slechts een keer eerder gedaan. Naar Zuid-Afrika.
Nadat de laatste glazen leeg zijn en het gelach langzaam wegebt, blijft de warmte van de avond nog even in de kamer hangen. Karin staat op, verzamelt de wijnglazen in één hand en glimlacht om het gemak waarmee ze dat nog altijd kan. De houten vloer kraakt zacht, alsof het Boshuis tevreden zucht na een avond vol stemmen.
Liefdevol omarmen ze elkaar en zwaait Karin tot de auto’s van de afrit af de bosweg op draaien, waarbij ze dan direct uit zicht te zijn. Terwijl ze binnen de boel aan kant maakt, het kristal afwast en de wasmachine inruimt, scharrelt Paco, haar geliefde zwarte herder, buiten in de grote tuin. Hij laat zichzelf altijd uit voor de nacht valt. Nooit zal hij weglopen, hij blijft altijd in haar buurt. Even later laat ze hem naar binnen. Hij gaat op zijn grote kussen voor de open haard liggen.
Heft zijn kop even, kijkt haar aan met halfgesloten ogen en legt dan zijn mooie kop terug op zijn poten. Alles is veilig. Alles is zoals het moet zijn.
Karin loopt naar het keukenraam en kijkt de inktzwarte nacht buiten in. In de verte, achter de bomen, ziet ze plotseling een rode gloed in de lucht. Ergens uit het dorp, denkt ze. Even later hoort ze de sirene van een brandweer. Ze trekt de gordijnen dicht en draait zich om. Paco kijkt op. Zijn oren staan gespannen, zijn borst beweegt snel. Karin blijft staan.
In haar borst rolt een oude herinnering omhoog, eentje waarvan ze dacht dat ze die allang had opgeborgen, diep onder de wortels van het bos. De brand van Haus Gröfeld in Leufeld.
Ze komt nog altijd met regelmaat in dat prachtige plaatsje aan de Leusee. Met Bert, met de kinderen. Met Greet en Bas. De volgende dag zal ze horen dat er aan de andere kant van het dorp in een van de huizen daar onverwacht een ontploffing heeft plaats gevonden.

(Morgen komt het vervolg!)

                                                                                                                                                                                                                                                                                           10-06-2026
Ze mijmert nog wat over de wijnreis, gezeten op de bank bij de open haard met de kaart van Californië wijd uitgespreid op haar schoot.    
Het vuur in de haard knettert zacht, alsof het haar gedachten wil nabootsen. Warmte trekt langzaam vanuit haar voeten omhoog.
Californië. Zonnige heuvels, eindeloze rijen wijnstokken, geur van druiven. Ze strijkt met haar vinger langs de kronkelende weg die ze al op de kaart heeft gekleurd.
Leufeld. Ze heeft het plaatsje nooit meer helemaal los kunnen laten sinds die dramatische avond. De ontluistering van het geheim, de brand op de zolder van Haus Gröfeld.
Paco slobbert in de keuken in zijn waterbak. Het geeft een zacht gerammel van het ijzeren bakje op de tegels. Alles is normaal.  Even later loopt ze naar boven naar haar slaapkamer.
De volgende ochtend is ze vroeg uit bed. De vogels zingen in de bomen, Caesar, de haan heeft net zijn eerste kraaitjes gegeven als ze met Paco de tuin in loopt. Vlot voeren ze hun ochtendritueel uit. Eerst de kippetjes voeren, Black Pearl hooi geven en dan het bos in. Ze speurt ondertussen de bosrand af of ze schade aan het hek ziet; of anderzijds iets eigenaardigs. Maar alles ziet er goed uit. Geen kapotte afrastering, geen spoor van vernieling. Dit is een dagelijkse controle routine geworden na de vernieling van haar wijngaard en het kippenhok.
Rond tien uur belt ze Greet, haar allerbeste vriendin. Ze babbelen even kort.
Dan moet Greet ophangen.  ‘Okay, ik kom straks uit mijn werk wel even langs, dan praten we verder. Ik heb zo een cliënt.’
‘Top, ik ben dan ergens in de wijngaard of in de tuin. Ciao’
Na het telefoontje bergt ze haar mobiel op in de zak van haar spijkerbroek en loopt naar de wijngaard.
Ze pakt de emmer met snoeischaar en binddraad en loopt richting de eerste rij van de druivenstokken. De zon staat inmiddels hoger en werpt lange schaduwen over de wijngaard. Het is stil, op het gezoem van insecten na. Terwijl ze een afgebroken rank verwijdert, dwalen haar gedachten toch weer af naar die nacht van de vernieling. Het blijft knagen. Alsof de rust hier sindsdien brozer is geworden.
Een zachte ritseling bij de bosrand doet haar even verstijven. Ze kijkt op, tuurt tussen de struiken door, maar ziet niets. Waarschijnlijk een konijn, houdt ze zichzelf voor. Toch voelt haar nek even warm worden.
Het werk in de grote tuin gaat altijd maar door. Nu geeft ze de aalbessen die in het voorjaar in de grond zijn gezet water. Ze is dolblij dat haar zonen zich om beurten melden om het grasmaaien voor hun rekening nemen, maar verder vindt ze het gerommel in de tuin hartstikke leuk.  Ze kijkt naar de wolken die alweer een donkere laag vormen, net als de dag ervoor. De zomer wordt langzaam ingehaald door de herfst. ’s Avonds buiten eten, zit er steeds minder vaak in, terwijl ze dat juist zo jofel vindt. Het regent veelvuldig,  toch is de grond van de bessentuin, verstopt onder de bomen, niet echt nat.
Hoe anders is het in de wijngaard, waar pal op de zon, met ongeveer twee meter afstand tussen de rijen, pinot blanc en auxerrois wijnstokken staan. Allemaal voor de hobby. Puur voor eigen plezier. De twee rassen hebben dezelfde onderstok: de Kober 125AA. Karin weet niet zeker of dat de goede zijn, maar Bert heeft het bedacht en hij heeft haar overtuigd dat het zeker zou moeten lukken. Ze hebben de bodem weer volgestopt met kalk, zodat de zuurgraad komend voorjaar optimaal zal zijn.
Voorlopig heeft ze niets te klagen. Het is ook heerlijk dat haar lieve Bert steeds helpt in de wijngaard. Zo ontzettend fijn na die vreselijke gebeurtenis in de wijngaard, met de dood van die hasj maker, ze denkt er met een flits aan terug:

"Ze zien Paco aan de overkant op het terras woest grommend, met haren overeind stil staan. Als ze de wijngaard zien, blijven ze abrupt stilstaan. Het is een chaos van verwoesting: wijnstokken liggen dwars door elkaar, aarde is omgespit, rook kringelt op, er springen vlammen doorheen.
Op de lage muur langs het terras boven de wijngaard staat een man. Lang donker haar valt over zijn gezicht, zwarte vegen tekenen zijn wangen. Zijn ogen glanzen wild, de snoeischaar in zijn handen glimt in het zwakke licht. Naast hem staat de grote schep uit de schuur. Paco gromt en zet zich schrap, zijn rug stijf, spieren gespannen als een veer.
‘Oh,’ gilt Karin, het is Tygo de Jong weer!’
Tygo probeert weg te rennen, maar struikelt over de schep. Zijn lichaam raakt de muur, hij rolt er schreeuwend van af en stort tussen de brandende wijnstokken neer. Het geluid van metaal tegen brons weerklinkt kort, hij is op het bronzen torenbeeld gevallen dat ooit door Carl als ornament in de wijngaard was geplaatst. De snoeischaar steekt in zijn zij."  ( "Drama in de woonboerderij")

Aan het eind van de middag klinkt een vrolijke toet op de oprit en parkeert Greet haar cabrio voor de garage, naast de paardenstal waar vroeger Niño huisde. Niño, de vurige zwarte ruin die zo ongelukkig ten val is gekomen. Nu is het al een paar jaar de stal van de lieve Black Pearl. En soms van zijn vriendin Girly. Het paard van Hans en Peter Molinga. Haar gasten uit Welsum, die met regelmaat komen logeren.
‘Kom, we gaan even bij ons kindje kijken,’ lacht Greet.
Karin kijkt haar lachend aan. Het “kindje” is de opnieuw aangelegde wijngaard, met hulp van Bert.
Karin steekt haar arm door die van Greet en met Paco achter zich aan lopen ze achter het huis, de schuine helling af, waar precies onder de keuken ter hoogte van haar werkkamer het perceel wijnstokken staat.  
‘Wat staan ze er goed bij hè,' zegt Greet, met een trotse blik in haar ogen.  
Karin kijkt haar lief aan en rent aan de andere kant van het kleine perceel snel naar boven. Paco blijft bij Greet rondlopen.
‘Wacht even,’ roept ze terwijl ze in de bijkeuken verdwijnt. Greet loopt tussen de stokken door en bestudeert de takken. De bloei is nog aanwezig. Het geurt. De stokken staan hier nu nieuw, dus de hoop is gevestigd op eindelijk een druivenopbrengst. Ze kan nu al genieten van de gloeiende verbazing, de afgunst wellicht als men hoort van hun excentrieke experiment!
Karin komt terug uit de bijkeuken met glazen wijn en een klein bordje met kaasballetjes. Samen gaan ze op het muurtje naast de wijngaard zitten.
‘Hoe gaat het met het uitwerken van onze reis naar Napa Valley en Sonoma County?’ vraagt Greet vol interesse.
‘Nou, ik ben al aardig aan het opschieten, ik stuur je morgen even mijn ideeën over de trip die we gaan maken.’
‘Perfect meid, dan kunnen we dat volgende week misschien met meiden doornemen. En kijken wanneer precies we gaan. Bert zal wel hier komen dan toch?’
Karin knikt bevestigend. ‘Oh, ja, maar hij zal het wel jammer vinden dat ik zover wegga.’
‘Ja, dat snap ik. Hij heeft natuurlijk liever zelf met jou deze reis gemaakt.’ 
Als Greet weggaat, pakt Karin haar fiets. Ze trapt snel even naar Ouwe Wip, van de boerderij aan de andere kant van het dorp, voor verse melk en kaas. Later op de avond verwacht ze gasten en de koelkast in de kelderwoning moet nog worden gevuld. Melk, roomboter, kaas, broodjes en wijn van Nederlandse bodem is de standaard waar de Bos&Bed woning onder het huis om bekend staat. Dit keer heeft ze gekozen voor de Pinot Blanc uit Zeeland. 
(Morgen komt het vervolg!)  Nora Bauers terug naar haar ouders.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                      11-06-2026

                                                                                                                          Nora Bauers terug naar haar ouders.

De begraafplaats ligt er stil bij. Alleen het zachte knarsen van grind onder hun schoenen verraadt dat er mensen zijn. Henri staat naast het graf van Nora’s ouders, zijn handen diep in de zakken van zijn jas. Naast hem staat Hannah, zijn dochter. Ze kijkt naar de plek waar zo meteen de as van haar moeder zal worden bijgezet.
Een maand geleden waren ze hier ook al. Bij de crematie. Alleen zij drieën: Henri, Hannah en Noah, Nora’s neef uit München. Tenminste, zo kent iedereen hem. Dat hij in werkelijkheid `Nora’s halfbroer is, weet niemand. Niemand behalve Hannah. Haar moeder heeft het haar vlak na de dood van tante Jana verteld, omdat ze deze waarheid toch graag wilde delen, met haar eigen dochter.
Verder is er niemand. Niemand uit Möbach, niemand uit Broland, niemand uit Leufeld. Mensen die Nora jarenlang hebben gehaat. Houden zich afwezig.
De grafdelver knikt kort naar Henri. Het moment is daar. De asbus wordt langzaam neergelaten, naast het graf van haar ouders. Nora keert terug naar waar ze ooit vandaan kwam.
Hannah voelt hoe haar keel samentrekt. Dit is dus het einde, denkt ze. Of misschien juist een nieuw begin voor haar vader en voor haarzelf.
Als de asbus op zijn plek staat, staan ze doodstil. Zelfs de wind lijkt even de adem te hebben ingehouden.
Henri verbreekt de stilte. ‘Het is goed zo,’ zegt hij zacht, meer tegen zichzelf dan tegen Hannah. Zijn stem trilt. Hannah knikt, maar zegt niets. Haar blik blijft op het graf gericht, alsof ze verwacht dat er nog iets zal gebeuren.  
Aan de rand van de begraafplaats staat een man. Hij is haar eerst niet opgevallen. Lange jas, donkere sjaal, te netjes voor iemand die zomaar langsloopt. Zijn ogen zijn op haar gericht. Niet op haar vader. Niet op het graf. Op háár. Een koude rilling glijdt langs haar rug.
‘Papa,’ fluistert ze, ‘kennen wij die man?’
Henri draait zich om. Zijn gezicht verstrakt. ‘Nee,’ zegt hij snel. ‘Kom. We gaan.’
Terwijl ze weglopen, voelt Hannah de blik van de onbekende nog steeds in haar rug prikken. Haar geheim, het geheim over Noah en zijn moeder Jana, brandt ineens zwaarder dan ooit. Later die avond trilt haar telefoon. Een onbekend nummer. Een appje:
“Ik weet wie je moeder was. En wat gezegd werd over haar zwangerschap van dochter Klara.”
Hannah laat het toestel bijna uit haar handen glijden. In het appje wordt verder gezegd dat ze verwacht wordt in het café even verderop in hun straat.
De doden rusten misschien, denkt ze, maar het verleden nooit.  Hannahs hart bonst in haar keel. Ze twijfelt. Haar vader wil ze niets over het appje zeggen, het voelt verkeerd.
En gaan voelt gevaarlijk. Toch trekt ze haar jas aan en zegt haar vader dat ze even een afspraakje heeft bij het café op de hoek. Hier is het rustig. De man, het is de man die ze op de begraafplaats heeft gezien,  zit aan een tafeltje bij het raam.
Hij kijkt haar liefdevol aan en zegt: ‘Mooi, dat je gekomen bent, Hannah.’
 Ze verstijft. ‘U kent mijn naam.’
Hij knikt langzaam. ‘Ik kende je moeder al voordat je zus geboren werd.’  Hij schuift een vergeelde foto over tafel. Drie mensen staan erop: een jonge Nora, haar vader en de man zelf.  Veel jonger, maar onmiskenbaar dezelfde.
‘Wie bent u?’ vraagt Hannah schor.
‘Mijn naam is Matthias Gruber,’ zegt hij. ’Van mij werd gezegd dat ik de vader zou zijn van je zus Klara.’  De woorden slaan in als een mokerslag.
‘Maar dat was toch mijn…’ Hannah kan haar zin niet afmaken.
‘Ja,’ knikt Matthias bevestigend. ‘De man wiens daad jouw oma haar hele leven heeft verzwegen.’
Hannahs hoofd tolt. ‘Wat wilt u dan, waarom bent u hier?’
Matthias’ kaken spannen zich. Hij aarzelt. ‘Eh …omdat Nora dood is. Je moeder en ik hebben ons hele leven contact gehouden. Je vader weet dat niet. Maar Nora en ik zijn altijd van elkaar blijven houden.’ De lucht in het café lijkt zwaar te worden.
‘Ik weet dat je moeder heel veel ernstige zaken heeft aangericht. Ze heeft mij altijd van alles op de hoogte gehouden. Ook dat ze haar ouders haar hele leven heeft gehaat na het misbruik door haar vader.’
Hannah voelt hoe de waarheid, als ijswater, door haar heen spoelt.
‘Er waren natuurlijk velen die niet wilde dat Nora ooit had bestaan,’ zegt Matthias. ‘Maar ik heb mijn hele leven van haar gehouden. Ja, we hadden dus contact zonder dat jouw vader dat wist. Daarom heb ik jou een berichtje gestuurd. Niet je vader.’
‘Dus u weet van de brand van de koeienstal op de Weisstannebühl en die vreselijke brand in Haus Gröfeld.’
‘Ja, ik heb altijd alles geweten. Dat je moeder Henri in München ontmoet heeft, de branden die ze heeft aangestoken, het gepest en getreiter van je zus of moet ik zeggen, de dochter van je opa, waardoor een meisje in de Leusee is verdronken.’
Hannah slaat haar handen voor haar gezicht. De waarheid dendert meedogenloos door haar heen. Haar ademhaling schokt.
Opeens voelt ze een hand op haar schouder.  ‘Schatje... wat is er? Wat doe je hier?’
Anton staat naast haar. Zijn blik glijdt van Hannah naar Matthias. Wantrouwen flikkert in zijn ogen.
Hannah laat haar handen zakken. Haar gezicht is bleek. ‘Anton… dit is Matthias Gruber.’
‘Aangenaam,’ zegt Anton. ‘Ik ben de partner van Hannah.’
Hannah sluit even haar ogen.  ‘Anton,’ fluistert ze. ‘Hij vertelt net dat hij als de vader van Klara beschuldigd werd.’ Het is alsof de tijd even stilvalt.
Anton lacht kort, schamper. ‘Wat een gemene tijd is dat dan geweest.’
‘Nou,’ zegt Hannah hees. ‘Mam… heeft alles gedaan om dit verborgen te houden.’ Ze vertelt Anton snel wat Matthias haar net verteld heeft.
Anton, die toevallig bij zijn vriendin op bezoek ging, om haar te troosten na de begrafenis van de as van haar moeder, hoorde van Henri dat ze even naar dit cafeetje was gegaan.
‘Hoe wist u dan, mijnheer Gruber, dat Nora Bauer overleden was en vandaag haar as bij haar ouders zou worden geplaatst?’
Anton kijkt Matthias strak aan. De rits van zijn coltrui schuift hoorbaar een stukje omlaag, alsof hij lucht nodig heeft.
Matthias vouwt zijn handen om het kopje voor hem, alsof hij zich eraan moet vasthouden. Zijn knokkels zijn wit.
‘Ik heb het overlijdensbericht gelezen,’ zegt hij. ‘Ik had een afspraak met je moeder, ze kwam niet opdagen, heel vreemd. Maar toen las ik over haar dood in de krant.’ Tranen springen in zijn ogen.
Hannah slikt. De woorden blijven even in de ruimte hangen, zwaar, onuitgesproken. Buiten rijdt een bus voorbij. Het leven raast door.
‘Waarom bent u hier?’ vraagt ze zacht. ‘Waarom wilde u mij spreken?”
Matthias kijkt haar eindelijk echt aan. In zijn ogen ligt iets dat ze niet meteen thuis kan brengen. Spijt, angst, een geheim?
‘Omdat ik even in contact met het dichtstbijzijnde familielid van mijn vriendin wilde komen.
 Ik heb mezelf veel beschuldigd. Dat ik tijdens haar zwangerschap ben weggegaan. Dat ik me heb laten wegsturen.’
Hannah voelt een koude rilling langs haar rug trekken. ‘Weggestuurd… door wie?’
Zijn blik glijdt langs haar heen, naar het raam.  ‘Door Nora, je moeder. ’
Het woord valt zacht, maar het trilt.
‘Ze zei dat dat beter zou zijn voor mij. En toen ontmoette ze iemand anders. Iemand die zekerheid bood. Eh… Henri.’ Hij kijkt weer terug. ‘Die nooit geweten heeft dat jouw opa, de vader van het kind in Nora’s buik was.'
Anton balt zijn hand tot een vuist onder de tafel. ‘Klara.’
Matthias schudt langzaam zijn hoofd. ‘Ik wist zeker dat ze niet van mij was. Ze heeft het ook altijd ontkend. Immers Nora en ik hebben in die tijd nog geen seksueel contact gehad. Maar haar ouders beweerden dat het wel van mij zou zijn.’
Hannahs stem breekt. ‘Maar later wel dus.’
Matthias knikt. Een stilte valt.
Dan zegt Anton: ‘En nu staat u hier. Na haar dood. Waarom?’
Matthias ademt diep in.
‘Omdat leugens geen graf krijgen. Daarom wilde ik dit aan mijn … eh de dochter van mijn vriendin vertellen.’
Hannah voelt haar knieën week worden. Trekt haar wenkbrauwen verrast omhoog.
‘Klara is ook allang geleden overleden, bij de brand omgekomen,’ fluistert ze.
Matthias knikt. ‘Ook dat weet ik. Immers je moeder vertelde mij altijd alles.’
Anton kijkt van Matthias naar Hannah. Zijn blik verzacht een fractie. Er dringt een vergelijk tot hem door.
‘Goed, dan nemen we nu afscheid van u. Gecondoleerd met het verlies van uw vriendin.’
Hij staat op. ‘Kom schatje, ik breng je naar huis.’
Matthias staart Hannah aan. Tranen in zijn ogen.
Buiten is het donker. De straatlantaarns werpen doffe kringen op het natte asfalt. Hannah loopt zwijgend naast Anton, haar handen diep in haar jaszakken. Elk woord dat Matthias zojuist heeft uitgesproken echoot door haar hoofd.
‘Je hoeft er nu niks over te zeggen,’ zegt Anton zacht. ‘Maar als je wilt praten…’
Bij de voordeur blijft Hannah staan. Ze draait zich om.
‘Waarom zou hij nu toch gekomen zijn?’
Anton aarzelt even.
‘Misschien omdat deze dood wél dingen losmaakt die een leven lang zijn weggestopt.’
Ze zeggen elkaar knuffelend gedag.
Binnen laat Hannah haar jas van zich afglijden en zakt op de rand van de trap. Haar ademhaling trilt. Voor haar ogen schuift het beeld van haar moeder naar voren, haar lach, haar stiltes, haar starre blik wanneer Hannah naar het dagboekje van Klara had gevraagd.
‘Hij zei dat zij hem altijd alles vertelde,’ fluistert Hannah. ‘Maar ik wist bijna niks.’

(Morgen komt het vervolg!)  Wijnreis Californië voorbereiden